De oorsprong en betekenis van Blauwsel

xxx

In de Surinaamse cultuur zijn allerlei rituelen en gebruiken waar je als kersverse moeder mee te maken krijgt. Één daarvan is het gebruik van ‘Blauwsel’ – om de baby te beschermen tegen kwade invloeden, het zgn. ‘boze oog’ (in het Surinaams ‘Ogri Ai’). Maar wat is ‘Blauwsel’ precies en hoe veilig is dit eigenlijk voor je kind?

Het Boze Oog
In de Surinaamse cultuur krijgen baby’s het Boze Oog doordat iemand naar ze kijkt die geen ‘reine gedachten’ heeft. Het is een blik waarvan geloofd wordt dat hij letsel kan berokkenen en zelfs in staat is om iemand te doden die erdoor getroffen wordt. Huilende en onhandelbare kinderen worden hiermee vaak in verband gebracht. Het heeft zijn oorsprong in oud-India, het Vedische tijdperk (een periode van ongeveer 1500 v. Chr.). Het leert ons dat het oog het meest krachtige punt is waarop het lichaam energie kan uitzenden. Via de ogen laadt de geest als het ware negatieve energie (‘Najar’) in een bepaald object. Jaloezie is een bekend voorbeeld.

Het concept is overigens bekend over de hele wereld. De oude Romeinen kenden het ook, onder de naam oculus malus. In de Joodse mythologie staat het bekend als Ayin Horeh. Islamitische geleerden geven voorbeelden uit de Koran en Sunnah voor het fenomeen Al-ayn. Men bedacht zelfs verschillende amuletten zoals in de Turkse cultuur de ‘Nazar’ (Arabisch voor ‘blik’), dat verondersteld het kwaad weg te kijken. Die naam is misleidend, omdat het niet het boze oog zelf is, maar het boze oog zou moeten wegkijken. De blauwe kleur van de Nazar-amulet wordt al sinds de vroegste tijd geacht een zuiverende kleur te zijn. Hier zit dan wellicht de link die we zoeken.

Wat is Blauwsel
Blauwsel is een oud-Nederlandsche (17e eeuw) naam van een witmaker voor textiel. Dit had een blauwige kleur waarmee het de gelige kleur van niet geheel wit wasgoed compenseerde. De grondstof was het kobalthoudende smalt (zilverkleurig overgangsmetaal) dat vooral in Saksen werd bereid. Dit werd in Nederland in verfmolens vermalen tot poeder. Deze ‘blauwselmolens konden zowel windmolen als watermolens zijn. Ze gebruikten veel zware metalen, waren bijzonder milieuonvriendelijk, ze stonken en vervuilden het water. De kleurstof werd later ook in verfstoffen toegepast en uiteindelijk als bleekmiddel in de was. Hiervoor gebruikte men vanaf 1831 synthetische ultramarijn.

Tegenwoordig koop je een blokje ‘Reckitt Crown Blue’, gemaakt in Frankrijk – dat men dan oplost in een teil om de baby in te baden. Ook wordt ‘Blauwsel’ achter de oren, in de handpalm, in het haar, in de bilnaad of onder de voetzolen gesmeerd om de spirituele effecten te bewerkstelligen. Het hoofdingrediënt is Koper Sulfaat dat wordt gebruikt als bestrijdingsmiddel in de tuinbouw. In de rundveehouderij wordt Koper Sulfaat in voetbaden gebruikt om infecties, zoals de ziekte van Mortellaro, aan de hoeven van het rund te bestrijden. Het kristalwater van het Koper Sulfaat kan vervangen worden door ammoniak. Er ontstaat dan een complex ion dat een intensieve blauwe-paarse kleur vertoont. Het product is nooit officieel goedgekeurd voor gebruik bij pasgeboren kinderen.

ggg

Alternatieven
In de Indiase cultuur word ‘Najar’ vaak voorkomen door Kaajal te gebruiken (roet of houtskool). Het wordt bij meisjes aangebracht tussen de wenkbrauwen met de functie van een Derde Oog. Een plek waar volgens het volksgeloof veel spirituele energie op hoog niveau aanwezig is. Bij jongetjes gebeurt dit meestal onder het linkeroor. Tijdens het plaatsen wordt dan een krachtige Mantra gereciteerd (de Maha Mrityunjaya). Traditioneel wordt ook vaak zwarte armbandjes of een draadje met blauwe en/ of zwarte kralen (‘kaala’ in het Aucaans) gebruikt. Ook de Nazar is theoretisch niet cultuur of religie-gebonden. De amulet in de vorm van een druppel wordt vaak op de kleding bevestigd of aan de nek gehangen. Er zijn vele armbanden, ringen en kettingen te vinden waarbij het blauwe oog terugkomt.